"Багануур” ХК-ийн цахим хуудсанд зочилж буй танд энэ өдрийн мэнд хүргэе. Багануурын уурхай үүсэн байгуулагдсан цагаасаа улсынхаа гал голомтыг манаж, дүүргийнхээ хөгжлийн түүчээ болон 40 дахь жилдээ үйл ажиллагаагаа амжилттай явуулж байна.

Х.Балсандорж: Эх орныхоо гал голомтыг тасалж болохгүй гэсэн сэтгэлээр зүтгэж хямралын хүнд үеийг давж чадсан

Багануур ХК-ийн Гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан Х.Балсандоржтой ярилцлаа.

Багануур ХК-ийн 40 жил энэ онд тохиож байна. Та Монгол улсын эрчим хүчний хэрэглээний нүүрсний дал шахам хувийг хангадаг энэ том байгууллагад олон жил ажилласан хүний нэг. Сэтгэгдлээ хуваалцана уу?

Залуу насны сайхан цаг үе маань Багануурын уурхайд эхэлж, энэ уурхайд үргэлжилсэн л дээ. Дөнгөж сургууль төгссөн залуу Багануурын уурхайд ирж байлаа. Слесариас нь эхлээд уурхайн даргын албыг хаших хүртлээ ажилласан. Залуу насны 15 жилээ Багануурын уурхайд өнгөрөөсөн минь миний  амьдралын хамгийн сайхан үеийн нэг. Багануурын уурхайнхаа 40 жилийн ойг тохиолдуулж хамт ажиллаж байсан уурхайчид, ахмадууд, өнөө үед бидний хөдөлмөрийг түүчээлж яваа залуу үедээ ойн баярын мэнд хүргэе. Уурхай маань цаашдаа цэцэглэн хөгжиж, Монгол улсынхаа гал голомтыг үүрд бадраагаарай гэж хүсч байна.

Шилжилтийн үеийн Багануурын уурхайн нөхцөл байдал ямар байсан бэ? Энэ түүхэн үед уурхайг удирдаж явсан хүний хувьд мэдээж дурсамж хөндсөн олон үйл явдлууд өрнөсөн байх?

Багануурын уурхай зах зээлийн эдийн засагт шилжих эхний үе шатанд бусад салбарын адил хямралтай байсан. Социализмын үед бий болсон материал, тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгслийн санаглтын систем устаж үгүй болсноос гадна бодлогоор үнийн зохицуулалт хийдэг явдал зогссон. Боловсон хүчний хангамж, нөөц бүрдүүлэлт төлөвлөгөө бодлоготой явж байсан нь тасалдсан учраас уурхайн үйл ажиллагаа хямралын байдал руу шилжсэн л дээ. Үйлдвэрт ажилладаг машин тоног  төхөөрөмжийн тоо цөөрсөн. Хэдийгээр машин  техник байгаа ч сэлбэг хэрэгсэл, материалгүй, засвар хийх бололцоогүй учраас эдвэрсэн зогссон байдагтай хэцүү цаг байлаа. Үйлдвэрлэлийн процесс тодорхой хэмжээний материалаар тасрах асуудал байнга гарна. Шатах тослох, тэсрэх материалууд, дизелийн түлшээр саатаж үйлдвэр зогсох энүүхэнд. Боломжийн сайн инженер техникийн ажилтны нэг хэсэг нь ганзаганад, нөгөө зарим нь хувийн хэвшил рүү явж ЗХУ-ын мэргэжилтнүүд нутаг буцсан. Ийм шалтгаанаар боловсон хүчний нөөц, бололцоо хүндэрсэн. Уурхайн санхүүгийн байдал дордсон учраас шатахуун тэслэх материал авах, ажилчдынхаа цалинг тавиад дараа нь дизелийн түлшээ авдаг байсан цаг. Бэлэн мөнгөний хомсдол үүссэн болохоор цалингаа авахын тулд Улаанбаатар хот руу тусгай машин, буутай хамгаалагч явуулж байсан түүх Багануурт бий. Улаанбаатарын цахилгааныг тодорхой хугацаанд байнга хязгаарлаж байсан үе шүү дээ. Нүүрсний хангамж, эрчим хүчний салбарын найдвартай ажиллагаа муудсанаас болсон хэрэг.

Багануурын уурхай хямралыг хэрхэн давсан бол?

Уурхайчдын хувьд цалин нь бага, амьдрал нь хэцүү байсан ч хямралын үеийг давах ёстой, улс орныхоо гал голомтыг тасалж болохгүй гэсэн сэтгэлээр зүтгэсэн учраас хямралын хүнд үеийг давж чадсан. Бэрхшээлийг давж чадвал асар их нөөц, ирээдүй Багануурын уурхайд байгааг эмдэж байсан учраас тэгэж зүтгэсэн л дээ. Нүүрсний асар их нөөцтэй, Улаанбаатарт хамгийн ойрхон нүүрсний уурхай учраас цаашдаа ч байр сууриа алдахгүй хөгжөөд явна гэдгийг харсан хэрэг. Нэг талаас хямралтай байдалд зохицож ажиллах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсэн. Нөгөө талаас засгийн газар ч ойлгож дэмжсэн. Хямралын эхэн үе буюу машин тоног төхөөрөмжийн хангамж муу байсан үед Японы Засгийн газрын буцалтгүй тусламжаар Багануурын уурхайд 20 ширхэг 40 тоннын даац бүхий авто машин, долоон ширхэг бульдозер нийлүүлсэн юм. Монголд ашиглаж үзээгүй барууны техникүүдийг тэр үед анх удаа Багануурын уурхайнхан ашигласан түүхтэй. Уурхайн зүгээс барууны техник дээр ажилллах хүмүүсээ сургаад машин техникээ хүлээж авсан. Тэгээд Японы мэргэжилтнүүдийн тусламжтайгаар угсарч, ашиглалтанд оруулж байлаа. Уурхайчдын хувьд хэмнэлт гаргах, эвдрэлээ багасгах, өртөг зардлаа хямдруулах, сахилга батаа дээшлүүлэх, хариуцлагатай байх чиглэлийн арга хэмжээнүүдийг авсан нь үр дүнгээ өгсөн.

Дөчин жил ажилласан том уурхайн хувьд тулгамдсан асуудал цөөнгүй бий. Цаашид илүү хөгжихийн тулд амжуулах ёстой ажлууд ч хүлээгдэж байгаа. Саяхан Засгийн газар уурхайн талаар шийдвэр гаргахдаа нүүрсний үнийг чөлөөлөх асуудлыг судална гэчихлээ. Нүүрсний үнийн асуудал их эртнээс яригдсан байх аа?

Дэлхийн банкнаас зээл авах үед ч яригдаж байсан асуудал. Засгийн газар тухайн үед Дэлхийн банктай тохиролцож гэрээ хийсэн байдаг л даа. Дэлхийн банкнаас нүүрсний үнээ чөлөөлөх санал тавьсан байдаг юм. Харамсалтай нь Дэлхийн банк үүргээ биелүүлж зээлээ олгосон ч Засгийн газар гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлэлгүй нүүрсний үнийг барьсаар өнөөдрийг хүрсэн. Багануур болон бусад уурхай алдагдалтай үнээр бүтээгдэхүүнээ борлуулсан хэвээр байна. Багануурын хувьд Дэлхийн банкны зээлийг буцаагаад төлөх санхүүгийн хуримтлал үүсгэж чадаагүй нь ийм учиртай. Харин сүүлийн хоёр гурван жилийн хугацаанд Засгийн газар нүүрсний үнийг эрчимтэй нэмж, алдаагаа засах бодлогыг зөв зүйтэй хэрэгжүүллээ. Үүний үр дүнд Багануур, Шивээ-Овоогийн уурхай өнгөрсөн жил ашигтай ажилласан. Сүүлийн хориод жилийн хугацаанд анх удаа болж байгаа процесс. Хоёрдугаарт Засгийн газар саяхан Багануур, Шивээ-Овоогийн уурхайн Японы Засгийн газар, Дэлхийн банкнаас авсан зээлийг Засгийн газрын хөрөнгө оруулалтад тооцох шийдвэр гаргалаа. Өөрөөр хэлбэл зээлийг төлүүлэхгүйгээр хааж байна. Засгийн газрын зүгээс уурхайн хувьд авч байгаа маш том арга хэмжээ. Тодруулбал Багануурын уурхай урт хугацаат зээлийн өрийн үлдэгдэлгүй боллоо гэсэн үг. Өрийн үүрэггүй болчихоор энэ компанийн санхүүгийн чадавхи эрс дээшлэх бололцоо бүрдэж байна. Багануурын уурхай санхүүгийн хувьд гайгүй болж эхэлсэнд олзуурхаж байна.

Уурхайн өмнө тулгамдаад байгаа гол асуудал нь юу вэ?

Техникийн шинэчлэл уурхайн тулгамдсан гол асуудал болоод байна. Дэлхийн банкны зээлийн хөрөнгөөр ахиухан хөрөнгө оруулалт хийж техникийн шинэчлэл хийсэн удаатай. Тэр цагаас хойш дорвитой хөрөнгө оруулалт хийгээгүй. Уурхай дотоод эх үүсвэрээрээ л  бага хэмжээний тоног төхөөрөмж, машин механизм авах ажил хийсээр ирсэн. Багануурын уурхайн машин тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын хугацаа дууссан гэсэн асуудал бий. Засвар үйлчилгээ хийсээр өнөөг хүрсэн л дээ. Өөрөөр хэлбэл техникийн шинэчлэл хийх зайлшгүй шаардлага үүсчихсэн. Техникийн шинэчлэл хийж чадахгүй яваа нь уурхайн хэвийн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлж байна. Машин техникүүд нь бүрэн ажиллахгүйгээс болж уурхайн хөрс хуулалт хоцрох, хөрс хуулалт хоцрохоор технологийн горимын зөрчил гарах, хөрс хуулалтын алдагдалд орох байдал ажиглагдаж эхэлсэн.

Техникийн шинэчлэлийг яаж хийвэл эдийн засгийн хувьд үр өгөөжтэй бол?

Техникийн шинэчлэлийг уламжлалт аргаар хийгээд хэрэггүй байх. Тодруулж хэлбэл одоогийнх шиг тээвэртэй хөрс хуулалтын үйл ажиллагаа явуулсаар байвал зардал өндөр гарах сөрөг талтай.  Сүүлийн үеийн техник технологийг ашигласан тээвэргүй хөрс хуулалтын схем буюу конвейерийн тээврийн системийг нэвтрүүлэх нь зүйтэй. Техникийн шинэчлэлийг ингэж хийвэл зардал бага гарна. Техникийн шинэчлэлийг цогцоор нь хийсэн үед л Багануурын уурхайн нөөцийг бүрэн олборлох боломж нээгдэнэ.

Сүүлийн үед олны анхаарал байгаа Багануурын уурхайн лицензийн маргааны тухайд та ямар тайлбар хэлэх вэ. Таныг уурхайг удирдаж байх үед эхэлсэн асуудал бил үү?

Намайг Багануурын уурхайн захирлаар ажиллах үед буюу 1996 онд Ашигт малтмалын шинэ хууль батлагдсан юм. Хуучин лицензтэй үйл ажиллагаа явуулж байсан уурхайнууд шинэ хуулийн дагуу лицензээ дахин авах шаардлагатай болсон л доо. Тухайн үед  нүүрсний салбарын 17 уурхай бүгдээрээ төрийн өмчийн оролцоотой байлаа. Уурхайнууд тухайн оныхоо аравдугаар сараас өмнө лицензээ шинэчлэх байсан ч бүгдээрээ өргөдөл өгч амжаагүй түүх бий.  Үүнээс болж Засгийн газар дээр бөөн асуудал үүссэн удаатай.  Уурхайн дарга нар Засгийн газрын хуралдаанд дуудагдаж, цалингийнхаа 20 хувийг гурван сарын хугацаанд хасуулах хариуцлага хүлээж байсан юм. Тэр үед Засгийн газар нүүрсний 17 уурхайд тухайн ордыг нь ашиглуулах тогтоол гаргасан нь ийм учиртай. Өөрөөр хэлбэл Багануурын уурхайд Багануурын ордыг ашиглуулах шийдвэр гаргасан гэсэн үг. Энэ тогтоол өнөөдрийг хүртэл хүчин төгөлдөр үйлчилж байна. Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Засгийн газрын энэ  тогтоолыг зөрчиж  Багануурын уурхайн лицензтэй талбай дээр лиценз олгосон асуудал байдаг. Засгийн газраас шийдвэр гарсны дараа миний бие Багануурын нүүрсний уурхайн хил  хязгаарын гадна нэг ч тонн нүүрс үлдэхгүй байхаар тооцож лицензийг нь авч байсан. Сүүлд үүссэн лицензийн маргааны тухайд бага сага асуудал яригддаг. Лицензийг нь авсан гээд буй хувийн компани Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт оршдог  уурхайн лицензийг авахын тулд Багануур дүүрэгт нь хандаагүй юм билээ. Төв аймгийн Баяндэлгэр сумаас санал, бичиг авсан асуудал дуулддаг. Энэ утгаараа Багануурын уурхайн лицензийг хууль бусаар авсан гэх бүрэн үндэстэй. Тэгэхээр уурхайн лицензийг буцааж олгох ёстой. Уул уурхайн компанийн оршин тогтнох үндэс нь лицензтэй талбай, нөөц шүү дээ. Багануурын уурхайд өнөөдөр нөөц нь байгаа ч  лиценз нь асуудалтай байна. Засгийн газар, хууль хяналтын байгууллага энэ асуудлыг  шалгаж буруутай хүмүүст нь арга хэмжээ авах ёстой. Төрийн өмчит хариуцлагатай компани, Монгол улсын түлш эрчим хүчний салбарын 60 хол давсан хувийг 40 жил нүүрсээр тэжээж байгаа энэ уурхайн  лицензийг буцааж өгөх хэрэгтэй. Ингэх нь шударга ёсонд нийцнэ.

Ярилцсан Г.Идэрхангай

 

 

 

ТЕНДЕРИЙН УРИЛГА

ТЕНДЕРИЙН УРИЛГА

                                                       

Огноо : 2018.09.18

Тендер шалгаруулалтын нэр: Багануур ХК-ийн 2018 онд хэрэглэх

                                                                                                                                                                                                                                                                 Дизель түлш /өвөл/ нийлүүлэгчийг сонгох

                                    Тендер шалгаруулалтын дугаар: СШУ № БНХК2018-СМ(06-02) Багц2

“Багануур” ХК эрх бүхий тендерт оролцогчдоос 2 багцтай Дизель түлш /өвөл/ нийлүүлэх тухай битүүмжилсэн тендер ирүүлэхийг урьж байна. /Оролцогч зөвхөн аль нэг багцаар тендер ирүүлнэ./  Тендерийн баримт бичгийг (хүсвэл нэмэлт хувийг) бичгээр хүсэлтээ гаргаж, эргэж төлөгдөхгүй нөхцөлтэйгээр иж бүрдэл бүрийн 50000 төгрөгийг Худалдаа хөгжлийн банкны 499031495 тоот дансанд шилжүүлэн худалдан авч болно. Тендер нь түүнийг нээсэн өдрөөс эхлэн 45 хоногийн дотор хүчинтэй байна.Тендерийн хамт тендерийн нийт үнийн дүнгийн 2 хувьтай тэнцэх дүнтэй тендерийн баталгаа ирүүлнэ.Тендерийг 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 9 цаг 00 минутаас өмнө  хаяг №2–аар ирүүлэх ба нээлтэд оролцох хүсэлтэй тендерт оролцогчдыг байлцуулан тендерийг 2018 оны 10 сарын 18-ны өдрийн 9 цаг 30 минутанд нээнэ.

 

Гадаадын этгээд тендер ирүүлэх эрхтэй

Сонирхсон тендерт оролцогч тендерийн баримт бичгийг ажлын өдөр ажлын цагаар хаяг №1-ээс худалдан авах, тендертэй холбогдолтой мэдээллийг хаяг №2-оос авч болно.

 

Хаяг №1: Улаанбаатар хот. Баянзүрх дүүрэг. “Багануур” ХК-ний төлөөлөгчийн                                             байр.      Төлөөлөгч Ц.Баяраа     Утас: 88113137, 99023137

Хаяг  №2: Багануур дүүрэг. “Багануур” ХК-ний захиргааны байр 206 тоот   Үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн дарга Ж.Орхон                     Утас: 70210364 Утас: 99105624

 

 

 

БАГАНУУР ХУВЬЦААТ КОМПАНИ

Хариуцлагатай уул уурхайн түүхэн замналтай Багануурын уурхай

“The Mongolian Mining Journal”- ийн сэтгүүлч Г.Идэрхангайн сурвалжлагыг та бүхэндээ хүргэж байна.

40 жилийн ойгоо угтаж буй Багануурын уурхайн ажил амьдралыг сурвалжлахаар MМJ-ийн баг зорьж очлоо. Нарлаг дулаахан ч сэвэлзсэн салхитай энэ өдөр Төв захиргааны байрны өмнөх талбайд гоёлын дээл хувцастай, энгэртээ одон медаль гялалзуулсан ахмад уурхайчид хуран цуглажээ. Тэд дурсамжаа сөхсөн халуун дулаан яриа өрнүүлэн сууцгаах нь дэргэдүүр өнгөрсөн хэн бүхний анхаарлыг эрхгүй татна. 40 жилийн ойн баримтат киноны зураг авалтдаа оролцохоор уурхайн нэр хүндтэй эрхмүүд хүрэлцэн ирсэн нь энэ ажээ.

“Бид анх удаа уурхайн гурван үеийн уулзалтыг зохион байгуулж байна. Монголын уул уурхайн салбарын томоохон бүтээн байгуулалтын амьд гэрч болсон тэднийгээ уулзуулж, уурхайгаараа аялуулангаа ажил амьдралынх нь арвин туршлага, үнэтэй сургамжийг сонсох сайхан байна” хэмээн уурхайн ажилтнууд ярилаа. Багануурын уурхайтай амьдрал, хувь заяагаа холбож, бүтээн байгуулалтын он жилүүдэд нь залуу насаа мөнхөлсөн ахмад буурлууд уурхайдаа ирээд нулимс унагах нь ч бий. “Энэ миний жолоодож байсан машин, тэр бидний ажиллаж байсан газар..” гэх зэргээр дуу алдах, догдлон хөөрөх тэдэнд дурсах зүйл үнэхээр арвин ажгуу. Анхны бүтээн байгуулалтаас нь эхлээд өнөөг хүртэл уурхайдаа тасралтгүй ажиллаж буй ахмадууд ч цөөнгүй байна.
Одоогоос зургаан жилийн өмнө буюу идэр есийн жавар тачигнасан 2012 оны хоёрдугаар сарын өдрүүдэд MMJ-ийн сурвалжлах баг Багануурын уурхайн горнякуудтай уулзаж байв. “Хасах 40 хэмийн хүйтэнд уурхайчид нийслэлийнхээ галыг алдуулахгүйн тулд өдөр шөнөгүй ажиллах үе бий. Бид уурхайчдаараа бахархдаг. Тэд бол улс орныхоо төлөө жинхэнэ баатарлаг үйлс бүтээж яваа хүмүүс” хэмээн тухайн үеийн уурхайн удирдлагуудын хэлж байсан нь санаанд буулаа.
Тэртээ 1978 онд эзгүй зэлүүд Нүүрэнтэйн хөндийн Багагүн нуурын зүүн дэнжид уурхайн анхны гэр баригдаж, анхны тэсэлгээ хийснээс хойш Монгол, Оросын ард түмний гар, сэтгэл нийлсэн их бүтээн байгуулалт өрнөж, өнөөдрийн Багануурын уурхайг бий болгосон түүхтэй. Гэхдээ энэ удаад дурсамж түүх хүүрнэхээс илүүтэй 40 жилийн түүхт уурхайн үйлдвэрлэлийн явц байдалтай танилцахыг сурвалжлах баг зорилгоо болгосон юм.
Нийслэлээс уурхай руу засмал замаар саадгүй хүрч очно. Улаанбаатараас зүүн тийш 130 км зайтай, Хэнтийн уулархаг мужийн зүүн өмнөд хэсэгт Хэрлэн голын баруун эргийн дагуу Багануурын орд газар байршина. Зүүн хойноос баруун урагш чиглэсэн суналтай, уртаараа 12 км, өргөнөөрөө 4-5 км талбайг эзэлж тогтсон энэ уурхайд нүүрсний үндсэн 3 давхаргаас олборлолт явуулдаг.
Аюулгүй ажиллагааны зааварчилгааны дагуу бид хантааз, хамгаалалтын малгайгаа өмсөөд технологич инженер М.Эрдэнэбатаар газарчлуулан уурхайг бүхэлд нь харж болохуйц өндөрлөгт хүрч очив. Тусгайлан засч бэлдсэн модон саравч бүхий энэ өндөрлөгөө уурхайчид “Ерөнхийлөгчийн тавцан” хэмээн нэрийджээ. Саравчны тулгуур багана бүрт Багануурын уурхайн түүх өгүүлсэн гэрэл зургуудыг байршуулсан нь сонирхолтой харагдав. Өндөрлөгөөс уурхайг бүхэлд нь тольдон харж болохоос гадна дээрх зургуудаас товч бөгөөд тодорхой мэдээлэл аваад буцаж болохоор ажээ. Тавцанг тойруулан мод тарьж, зүлэгжүүлж буй бөгөөд “Удахгүй энд ногоон зүлэгтэй, сайхан төгөл бий болно” хэмээн инженер залуу итгэл төгс хэлэв. Өндөрлөгөөс уурхай хүртэлх зам дагуу усалгааны систем суурилуулж, мод суулгасан байх агаад түрүүчээсээ ургаж төлжиж буй зулзаган модод олон болжээ.
Багануурын уурхай говийн уул толгод бага зэргийн цасанд дарагдсан мэт цайвартан харагдана. Олборлолт явагдаж буй ихэнх нүүрсний уурхайд машин тэрэг сүлжилдэн давхилдаж, шороо тоос манарч байдаг бол энд харьцангуй нам гүм орчин угтана.
“Нүүрсний өнгөн хөрс цайвар учраас ингэж харагддаг. Хөрс хуулсны дараа Улаанбаатар хотыг илч дулаанаар хангадаг нүүрс гарч ирнэ дээ” хэмээн хажууд яваа уурхайн ажилтан хошигнов. Ерөнхийдөө 90-100 метрийн зузаан хөрс хуулж байж, 15-20 метр зузаантай нүүрс гаргаж авдаг ба уул, геологийн нөхцөлийн хувьд Багануур, Шивээ-Овоогийн уурхай Тавантолгой ордоос хүнд гэж мэргэжилтнүүд үздэг.
Уул-1, Уул-2 гэсэн үндсэн хоёр хэсэгт олборлолт явагдаж буй бөгөөд 2018 онд өмнөх жилүүдийн амжилтаа давтан, 4.100.000 тонн нүүрс олборлох төлөвлөгөөтэй ажиллаж буйгаа уурхайн инженерүүд яриандаа дурдаж байлаа.
Бид уурхайн гүн рүү нэвтэрч, дөнгөж нээгдээд байгаа нүүрсний аман дээр очив. Харахад маш багахан талбайд нүүрс ил гарч ирсэн мэт боловч эндээс 2018 онд 720 мянган тонн нүүрс олборлоно гэхээр хэр их нөөцтэй нь тодорхой болно. Нүүрсний амны хажууханд ЭШ-15/90 загварын аварга экскаватор ачилт хийхээр зогсчээ. 1981 онд ашиглалтад орсноос хойш бараг 40 жил тасралтгүй ажиллаж байгаа энэхүү алхагч экскаваторын сумын урт 90 метр, шанаганы багтаамж нь 15 шоо метр. Сонирхолтой нь уг экскаваторыг 40 жил жолоодож буй Хөдөлмөрийн баатар, гавьяат уурхайчин Н.Мөнхбаяр 1981 онд залуучуудын байгууллагын илгээлтээр Багануурын уурхайд анх ирж ажиллажээ. Экскаватор машинч хоёрын ажиллаж буй жил эн чацуу юм. ЭШ-15/90 нь Монголд цор ганц байдаг экскаватор. Мөн ЭШ-20/90 хэмээх 20 метр кубын багтаамж бүхий шанагатай экскаватор Багануураас өөр уурхайд байхгүй.
Ийнхүү бид нүүрсний шинэхэн нээгдсэн амтай танилцаад уурхайн үйлдвэрлэлийн дараагийн хэсэг болох ачилтын талбайд очлоо. Тус уурхайд нийлүүлэгдээд удаагүй байгаа Катерпилларын өөрөө буулгагч машины тэвшинд мөн л ЗХУ-д үйлдвэрлэгдсэн ЭКГ-5А экскаватор нүүрс ачиж байхтай таарав. 1981 оноос хойш Багануурын уурхайд хүчин зүтгэж буй уг экскаватор, СAТ брэндийн техниктэй тун чадамгай хослон ажиллаж байг ажиглах нэн сонирхолтой. “Энэ хоёр техник маш сайн хосолж ажилладаг. Хамгийн гол нь шанаганы утгах хэмжээ СAT-ын машинд яг тохирдог” хэмээн 30 дахь жилдээ Багануурын уурхайд ажиллаж буй экскаваторын машинч сонирхуулаа.
Урин дулаан цагаар экскаваторуудад засвар үйлчилгээ хийчихвэл бүтэн жилдээ дажгүй ажиллачихдаг аж. Гэхдээ олон жилийн насжилттай эдгээр техникийг жагсаалаас гаргачихалгүй өдий зэрэгтэй ажиллуулж буй нь яах аргагүй монгол инженерүүдийн ур ухаан, хөдөлмөр зүтгэлийнх юм. Орос техникүүд насжилт өндөртэй ч тордоод, засч сэлбээд байвал ажиллаад л байдаг хэмээн хэлэх ахмад уурхайчид олон байна.
Багануурын уурхайчид сүүлийн нэг жилд хэд хэдэн шинэ санаачилга гарган ажиллаж байгаагийн нэг нь “Шанага” төсөл юм. Уурхайн ажилчид үүндээ урамшин дахин хоёр шанага үйлдвэрлэхээр бэлтгэл ажилдаа хэдийнэ ороод байна. Энэ жил тус уурхай ОХУ-аас хоёр шанага худалдаж авах байснаа больж, өөрсдөө үйлдвэрлэхээр болсон нь энэ. Өвлийн ид ачааллаас өмнө хоёр шанагаа үйлдвэрлэж, уурхайн хөрс хуулалт, олборлолтод ашиглахаар төлөвлөжээ. Цаашид ЭШ-15/90, ЭШ-20/90 зэрэг аварга экскаваторуудын шанагыг үйлдвэрлэх боломжтой гэж үзэж буйгаа тэд нуусангүй.
“Багануур” компани сүүлийн хэдэн жилд уурхайн техникийн бааз өргөтгөлдөө онцгой анхаарч буй бөгөөд Катерпиллар болон Комацу брэндийн өөрөө буулгагч автосамосвал, экскаваторуудыг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлээд байгаа юм. Ингэснээр уурхайн олборлолтын үр ашиг тодорхой хэмжээнд нэмэгдэж, уулын ажлын төлөвлөгөөгөө биелүүлэх боломжтой болсноо уурхайн удирдлагууд онцолж байлаа. Уурхайн амнаас өдөртөө 1700 тонн нүүрс ачигддаг бөгөөд эндээс төдий л холгүй нүүрс хүлээн авах бункерт хүргэгдэж, улмаар галт тэргээр нийслэл хотыг зорьдог. Бид нүүрс хүлээн авах хэсэгт очиход аль хэдийнэ галт тэрэг ирчихсэн нүүрсээ ачиж байлаа.
Тус бункер нийтдээ 250 тонн нүүрсний багтаамжтай. Нүүрс хүлээн авч дамжуулах байгууламжийн бутлуурын хэсэгт орсон нүүрс 0-150 мм-ийн диаметр бүхий бутармаг болж гарч ирдэг. Ингээд дараагийн дамжлага руу шилжиж, вагонд хүргэх нөөцийн бункер руу урт конвейерээр хүргэгдэнэ. Хоногт 76 вагон нүүрс ачих нормтой бөгөөд технологи дамжлагын хүчин чадал цагт 10 вагонд ачих зориулалттай. Үүнийг ажлын 9.30 цагаар тооцвол үндсэндээ 83 вагонд нүүрс ачдаг. Ийнхүү бутармаг болсон эрчим хүчний нүүрс Улаанбаатар хотыг зорьж, дулааны цахилгаан станцуудад нийлүүлэгдэнэ.
Багануурын уурхайд шинээр эрчимтэй хийгдэж буй томоохон ажлын нэг нь уурхайн ус шүүрүүлэлт. Уурхайг тойруулан 80-90 гүний цооног өрөмдсөн бөгөөд үндсэндээ нүүрсний давхаргыг усгүй болгох ажил өрнөж буй юм. Жилд 5.5-6 сая шоо метр ус шүүрүүлж буй бөгөөд уурхайн олборлолтын чиглэл өөрчлөгдөх хэсэг дээр ус шүүрүүлэлтийг урьдчилан явуулж байгаагаа Багануурынхан онцолж байсан. Ус шүүрүүлсэн хэсэгтээ шимт хөрс хуулж, тусад нь овоолго үүсгээд буцаагаад нөхөн сэргээлтдээ ашигладаг аж. Шимт хөрсөө тусад нь хурааж авдаг гэсэн үг.
Багануурын уурхай өнгөрсөн 40 жилийн хугацаанд мөрдөж ирсэн хөдөлмөр, аюулгүй ажиллагааны соёлын талаар сурвалжлагад дурдахгүй өнгөрч болохгүй. Тус уурхай хөдөлмөр аюулгүй, ажиллагааны удирдлагын тогтолцооны OHSAS-18001 стандартыг нэвтрүүлэхээр 2017 оноос зөвлөх компанитай гэрээ байгуулан ажиллаж байна. Энэ хүрээнд уурхайн ХАБЭА-н бодлогоо боловсруулан, аюул ослыг илрүүлэх, мэдээлэх, бууруулах чиглэлээр бүхий л ажлын байранд дүн шинжилгээ хийн ажиллаж байна.
Уурхайн нөхөн сэргээлтийн нүдэнд харагдахуйц үр дүнтэй үйл ажиллагааг Багагүн нуураас харж болно. Энэ нуур Уул-1-ийн олборлолтын явцад ширгэх дөхжээ. Учир нь уулын ёроолоор байсан усыг сорсны улмаас нуурын ус олборлолтын хэсэг рүү нэвчээд байж. Тиймээс нуурын усыг нэвчүүлэхгүй байх арга хэмжээ авч, их уурхайгаас гарсан усаа буцаагаад нуур руугаа цутгажээ. Өнөөдөр ч гэсэн уурхайгаас гарсан усыг шүүрүүлэн нуур руу хийж буй. Багагүн нуур ийнхүү сэргэсэнд нутгийн олон олзуурхаж байв.

Э.Номинчулуун: Уул уурхайн хөгжилд эрдэмтдийн оролцоо чухал

ЯРИЛЦСАН: Д.ОЮУНЧИМЭГ

“Зууны мэдээ” сонин салбар, салбарын тэргүүлэгчид, шинийг санаачлагчдыг “Leaderships forum” буландаа урьж, Монгол Улсын хөгжлийн гарц, боломжийн талаар ярилцаж байгаа билээ. Тэдний сонирхолтой шийдэл, санаануудыг уншигчдадаа хүргэж байна. Энэ удаагийн зочноор “Багануур” хувьцаат компанийн гүйцэтгэх захирал Э.Номинчулууныг урилаа.

 

БАЙГАЛИЙН БАЯЛАГ БА ЭДИЙН ЗАСАГ

Аливаа улс орны эдийн засагт байгалийн баялаг нь чухал үүрэгтэй. Тэр дундаа Монгол Улсын эдийн засагт уул уурхайн түүхий эд, байгалийн баялаг томоохон байр суурийг эзэлдэг гэж болно. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд монголчууд газрын баялаг ялангуяа, коксжих нүүрсийг дэлхийн зах зээлд гаргаж буй нь нэлээд үр дүнтэй ажил болсон.

Тодруулбал, “Эрдэнэс тавантолгой” компанийн төсөл хөтөлбөр, ТЭЗҮ-ийг боловсруулан дэлхийн зах зээл рүү борлуулах, олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгүүлэн хувьцаа гаргах ажлыг хийж байна. Мөн түүнчлэн тухайн төслийнхөө үр шимийг хувьцаа хэлбэрээр ард түмэндээ хүртээхээр ажиллаж байгаа нь сайшаалтай.

Энэ нь эдийн засагт эерэг үр дүн үзүүлэх болно. Уул уурхайн салбар улсын эдийн засагт голлох байр суурийг эзэлж байна. Тухайлбал, МҮХАҮТ-аас жил бүр зохион байгуулдаг “ТОП-100” аж ахуйн нэгжийн тэргүүлэх байр суурийг ашигт малтмал, уул уурхайн салбарт үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд эзэлж байгаагаас харж болох юм.

ЭРДЭМТЭН, СУДЛААЧДЫН ОРОЛЦОО

Ашигт малтмалыг үр ашигтай зарцуулах, улс орны хөгжил, эдийн засагт оруулах хувь нэмэр, өгөөжийг нь өндөр төвшинд хүргэхийн тулд салбарын эрдэмтэн, судлаачдын оролцоо чухал. Өмнө нь нүүрсний газар, институт гэж байсан. Харин одоо эрдэм шинжилгээний хүрээлэн болон салбарын мэргэжлийн байгууллагыг нэгтгэн судалгаа болон бодлогын бичиг баримтад тулгуурласан шийдвэр гаргах хэрэгтэй. Энэ нь зөвхөн уул уурхайн салбарт хамааралтай зүйл биш. Бусад салбарт ч хамаатай.

Ийнхүү эрдэмтэн судлаачидтай хамтарснаар улс орны хөгжлийн суурь бодлого, эдийн засгийн чадавхыг сайжруулахад тэдний оюуны бүтээлд түшиглэсэн төсөл хөтөлбөрүүдийг гаргаж олон улсын зах зээлд нэвтрүүлэх нь илүү үр дүнтэй байх болов уу. Ер нь улсыг хөгжүүлэхэд олон талын ургалч үзлээс гадна талуудын оролцоотой бодлого, шийдвэр, төсөл хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх боломжийг бүрдүүлэх хэрэгтэй. Тодруулбал, онол, практик хосолсон загварыг ажиллуулах ёстой.

Жишээлбэл, нүүрсний салбарт ямар асуудал тулгарч буйг дан ганц төрийн бодлогоор зохицуулах боломжгүй. Төрийн зүгээс дэд бүтцийн асуудлыг шийдвэрлэхэд анхаарч болно. Харин хувийн хэвшил, эрдэмтэн судлаачид хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх гарц гаргалгааг олж түүнийгээ хэрэгжүүлэхийн тулд төрийн бодлогын дэмжлэг авах учиртай.

Хамгийн ойрын жишээ гэвэл түүхий нүүрсээ экспортлохдоо их, бага үнээр гаргасан гэж шүүмжлэгддэг. Хэрэв бид илүү орлого олъё гэвэл боловсруулсан нүүрсийг экспортод гаргаж болно шүү дээ. Үүний тулд техник технологи, шинэ санаачилга шаардагдана. Хувийн хэвшил техникийн асуудлаа шийдвэрлэлээ гэхэд эрдэмтэн судлаачид эцсийн бүтээгдэхүүн хийх шинэ санааг дэвшүүлдэг байх учиртай.

НЭМҮҮ ӨРТӨГ ШИНГЭСЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ҮЙЛДВЭРЛЭЛ

Судалгааны институтийг байгуулан түүндээ түшиглэн ямар чиглэлийн үйлдвэрлэл явуулах, ямар бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх вэ гэдгээ тодорхойлох хэрэгтэй. Химийн институтийг түшиглэн үйлдвэрлэл явуулах их нөөц бололцоо бий. Жишээлбэл, нүүрснээс нефть болон хулдаас гаргаж авах боломжтой. Тэгэхээр нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэснээр тухайн салбар хөгжихийн зэрэгцээ эдийн засагт ч дорвитой өсөлт гарч ирнэ.

Манай улс байгалийн баялгаа түшиглэн хөгжихийн тулд гарч байгаа түүхий эдээ өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжийг эрэлхийлж байгаа ч төдийлөн үр дүнд хүрэхгүй байна. Үүнд дээр дурдсан эрдэмтэн, судлаачдын оролцоо нөлөөлж байгаа хэрэг. Мэдээж хөрөнгө оруулалт зайлшгүй шаардагдана. Хэрэв эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхээр зоривол нэн тэргүүнд хөрөнгө оруулалтын асуудал тулгарна. Үүнийг шийдвэрлэх олон арга зам бий.

Сүүлийн жилүүдэд улсын эдийн засаг хүнд байгаа учраас уул уурхайгаас олсон орлого улсын төсвийн бүрдүүлэлтэд зарцуулагдаж байгаа. “Эрдэнэт”, Оюутолгой, “Эрдэнэс тавантолгой” компани төсвийн орлогын дийлэнх хэсгийг бүрдүүлдгийг хүн бүр мэднэ. Тэгэхээр энэ үйлдвэрүүд гүн боловсруулах үйлдвэрлэл байгуулах чиглэлээр ажиллах нь зүйтэй гэж үздэг.

МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСОН ХҮЧНИЙГ БЭЛТГЭХ

Улсын эдийн засгийг чадавхжуулж, үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхийн тулд нэн тэргүүнд судалгааг сайн хийх нь чухал. Үүний дараагаар аль салбарт, ямар төсөл хэрэгжүүлбэл илүү өгөөжтэй вэ гэдгээ тодорхойлон эрэмбэлэх нь зүйтэй. Мэдээж төслийг хэрэгжүүлэхийн тулд техник технологи, хөрөнгө оруулалтын асуудал тулгарна. Үүнтэй зэрэгцэн боловсон хүчний асуудал ч гарч ирнэ. Тэгэхээр аль ч салбарт дутагдаж буй мэргэжилтэй боловсон хүчнийг бэлтгэх талд төрийн бодлогоор зохицуулалт хийж, дэмжих нь зүйтэй.

Дэлхийн зах зээл дээр өрсөлдөхүйц бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхийн тулд чадвартай мэргэжилтэн чухал байдаг. Мэргэжлийн ажилтныг бэлтгэхийн тулд онол заахаас гадна дадлага туршлага хуримтлуулахад анхаарах ёстой. 2.5-4 жил сураад төгссөн оюутан ажлын байран дээр гарсны дараа чадавхжих шаардлагатай болдог. Магадгүй гадны орны туршлагаас хуваалцах ч хэрэг гарна. Тэр ч бүү хэл техник технологийг эзэмших дадлага суулгахын тулд тухайн оронд нь очиж үйлдвэрлэлийн дадлага хийх зайлшгүй шаардлага бий.

Эдгээр асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэхийн тулд төр боловсролын салбартаа анхаарлаа хандуулах нь зүйтэй гэж хардаг. Хэрэв бид үйлдвэрлэлээ хөгжүүлэхийг зорьж байгаа бол энэ чиглэлээр боловсон хүчнээ бэлтгэх учиртай. Үүний тулд 5-10 жилийн хугацаа зарцуулах болов уу.

УУЛ УУРХАЙ БА ХӨРӨНГИЙН ЗАХ ЗЭЭЛ

Багануур компанийн тухайд Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй. Нээлттэй хувьцаат компани. Хэдийгээр хувьцаа эзэмшигчидтэй ч цөөхөн удаа ногдол ашиг тараасан байдаг юм. Энэ нь ашигтай ажиллаж чадахгүй байгаатай холбоотой. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд тодорхой хэмжээгээр ашигтай ажилласан боловч ногдол ашиг хуваарилж чадахгүй байна. Учир нь манай компаниас гарч буй бүтээгдэхүүний үнийг төрөөс хатуу барьж байгаа нь нөлөөлж буй хэрэг.

Тухайлбал, нэг тонн нүүрсийг 39 мянган төгрөгөөр олборлож байгаа боловч 31.500 төгрөгөөр борлуулах учиртай. Бид нийт гаргаж байгаа нүүрснийхээ 95 хувийг эрчим хүчний салбарт нийлүүлдэг.  Тэгэхээр ашигтай ажиллах нь битгий хэл бүр алдагдалд орох хэмжээнд байгаа юм. Энэ тохиолдолд бид хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг тараах боломжгүй болдог. Үүнээс гадна манай үйлдвэр техник технологийн шинэчлэлийг зайлшгүй хийх шаардлагатай. Үүнд хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй болдог.

Тухайлбал, нэг экскаваторыг 12.5 жил ашиглан шинэ тоног төхөөрөмж авч ашиглах учиртай атал багадаа 20 жил ашигладаг. Энэ хугацаанд экскаватороо ажиллуулахын тулд сэлбэгт их хэмжээний хөрөнгө зарцуулдаг. Энэ нь зардлыг өсгөж байгаа учраас нүүрсний борлуулалтын өөрийн өртөг нэмэгдэж байгаа юм. Түүнээс гадна бид зардлаа хэмнэх бүхий л арга хэмжээг авч байна.

Өнгөрсөн онд гэхэд экскаваторын шанага үйлдвэрлэн ашиглалтад оруулсан. Ингэснээр 100 гаруй сая төгрөгийг хэмнэж чадсан. Дотоод нөөц бололцоогоо ашиглан тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэхийг зорьж эд анги сэргээх төсөл боловсруулсан. Энэ мэтчилэн дорвитой ажлуудыг хийж гүйцэтгэн үйлдвэрээ өргөжүүлэх, хөгжүүлэхийг зорин ажиллаж байна.

“БАГАНУУР” КОМПАНИЙН ИРЭЭДҮЙ БА УЛСЫН ХӨГЖИЛ

Багануурын нүүрсний уурхайд ирээдүй бий. Манай үйлдвэрт мэргэшсэн, туршлагатай боловсон хүчин бий. Цаашид хөгжүүлээд явах суурь баазтай. Тэгэхээр техникийн шинэчлэл хийхийн тулд хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй. Түүнчлэн өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх шаардлагатай. Тухайлбал, утааг бууруулахын тулд сайжруулсан түлш хэрэглэх шаардлагатай гэсэн төрийн бодлого гарсан. Энэ хүрээнд өнгөрсөн онд шахмал түлшний үйлдвэрийн төслийг “Монничикон трейд” компанитай хамтарч хийсэн.

ТЭЗҮ-ийг нь Эрчим хүчний яамны шинжлэх ухаан техникийн зөвлөлөөр оруулж батлуулсан. Одоогоор хөрөнгө оруулалтын асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай. Төслийн хүрээнд гадны дэвшилтэт технологийг ашиглан Америк, Австралийн технологиор хаягдалгүй түлш үйлдвэрлэхээр зорьж байна. Ингэснээр нэгдүгээрт, хийн түлш гарна. Хоёрдугаарт, нефтийн өмнөх бүтээгдэхүүн гарна. Гуравдугаарт, шахмал түлш гарах юм. Төсөл хэрэгжсэнээр 190 мянган тонн түүхий нүүрсийг боловсруулан 100 мянган тонн шахмал түлш, 11 мянган тонн нефтийн өмнөх бүтээгдэхүүн гарна. 10 гаруй мянган тонн хийн түлш гарах юм.

Энэ нь хийн түлшээр явдаг авто машинд хэрэглэж болох бөгөөд стандарт шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн байх юм. Энэ төсөл нийт 22 тэрбум төгрөгийн өртгөөр босох юм байна. Үйлдвэр ашиглалтад орсноор хөрөнгө оруулалтын зардлаа 3.3 жилд нөхөх боломжтой. Эцсийн дүндээ “Багануур” компанийн хөгжил Монгол Улсын хөгжилд тодорхой байр суурь эзлэн хувь нэмрээ оруулж ирсэн.

Тиймээс манай үйлдвэрийн ирээдүй гэрэлтэй байх нь улсын эдийн засаг болон олон мянган ажилтны ирээдүйн амьдралын баталгаа байх учиртай. Үүний тулд үйлдвэрийг хөгжүүлэх, дэлхийн жишигт нийцсэн үйлдвэр болгохын тулд тодорхой алхмуудыг хийх шаардлагатай гэж үздэг.

СУРГАЛТЫН СИМУЛЯТОРЫГ ХҮЛЭЭН АВЛАА

МУИС-ийн Компьютер график, мультимедиа судалгааны нээлттэй лабораторийн эрхлэгч доктор, дэд профессор А.Энхбаяр “Багануур ХК”-тай орчин үеийн дэвшилтэт технологийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх, өөрийн орны эрдэмтэн судлаачдын бүтээлийг практикт нэвтрүүлж, инновацийг дэмжихэд хамтран ажиллах зорилгоор байгуулсан төслийн хүрээнд виртуал симуляторын системийг өнөөдөр хүлээлгэн өглөө.Энэхүү сургалтын симулятор нь виртуал реалити технологид суурилсан олон тоглогчтой, хоёр чөлөөний зэрэгтэй, хөдлөгч хавтан бүхий цогц систем юм. Уг систем нь дэлгэцийн болон виртуал орчинд ажиллах боломжтой бөгөөд хэрэглэгч аль горимд ажиллахаа өөрөө сонгох давуу талтай. Сургалтын симуляторт ашиглагдаж байгаа техник ашиглалтын машинуудын гурван хэмжээст загварыг Монголын уурхайнуудад түгээмэл ашиглагддаг CAT 777D машин болон Hitachi ZX870 экскаваторын бодит хэмжээгээр байгуулсан байна. Симуляторыг орчин үеийн дэвшилтэт технологи болон вертуал реалити дээр үндэслэн байгуулж ажиллах орчинг Багануурын ил уурхайн 8*8 километр хэмжээтэй талбайг өндөр нарийвчлалтай байгуулж бодитойгоор хийсэн байна. Өвөл болон зуны улиралд, өдөр болон шөнийн нөхцөлд, мөн цас бороо болон үзэгдэх орчин хязгаарлагдмал нөхцөлд ч дадлага хийх боломжтой байх орчинг сонголтоор бүрдүүлсэн. Мөн симуляторын систем нь дадлагажигчийн ур чадварыг үнэлэх өөрийн үнэлгээний системтэй бөгөөд хоёр симулятор нь дотоод сүлжээгээр хамтран ажиллах боломжтой. Ингэснээр сургагч багш дадлага хийж байгаа дадлагажигчийг хянах боломжтой болсон байна.

 

Виртуал орчин гэдэг нь тусгай төхөөрөмжийн тусламжтайгаар компьютерт байгуулсан орчинг хэрэглэгчид бодит мэтээр дүрслэн үзүүлэхийг хэлдэг.

Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгч энэхүү симуляторын VR горимд ажилласнаар тухайн техник ашиглалтын машины виртуал бүхээгт орж ажиллах бөгөөд толинд харах, цонхоор бүх чиглэлд харах, бүх төрлийн удирдах хэрэгслийг бодит мэтээр ашиглах боломжтой юм.

 Хэрэглэгч энэхүү орчинд дуртай зүгтээ харах, орчны дуу авиаг сонсох боломжтой.

   

 

 

 

УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ, АНХНЫ ТУСЛАМЖ ҮЗҮҮЛЭХ ДАСГАЛ

 

Уулын нэгдүгээр хэсэг үйл ажиллагаандаа ил аргаар зумпф байгуулан гүний ус шүүрүүлэх ажлыг гүйцэтгэдэг. Эдгээр байгууламж буй зумпф нь 4-10 метр хүртэл ухсан нүхэнд гүний усыг цуглуулан насосоор шахаж зайлуулдаг. Энд ажиллаж байгаа найман зумпфны насосчин нь насос авах, тавих байрлуулах, засварлах ажлын үед усанд унаж осолдох өндөр эрсдэл үүсдэг. Нүүрс гаргалтанд ажиллаж байгаа тоног төхөөрөмжүүд газрын гадаргаас 120 метрийн дор ажиллах тул бороо их орсон үед ажиллаж буй мөргөцөгт үер буух эрсдэл үүсдэг. Үүнээс сэргийлэн ажилчдаа үер усны аюулд нэрвэгдсэн нэгэнд хэрхэн туслах, анхны тусламж хэрхэн үзүүлэх талаар дасгал хичээлийг “Багануур” ХК-ийн Уулын нэгдүгээр хэсэг, Багануур дүүргийн Онцгой байдлын хэлтэс, Улаан Загалмай нийгэмлэгтэй хамтран явууллаа.

 

40 ЖИЛИЙН ОЙН БАЯР НААДАМ

Нар хур тэгширсэн наадмын сайхан өдрүүдэд идэр чийрэг бөхчүүд нь хүчтэй, эргэмэг шандаст хүлгүүд нь хурдан, цэц магнай харваачид нь мэргэн байж хотол түмнээрээ сайхан наадлаа. Их баяр цэнгэл- миний нутгийн дөрвөн зүг, найман зовхист түгэн өргөн дэлгэр сайхан боллоо.

  

40 жилийн ойгоороо “Хангарди” одон хүртлээ

Монголын Уул уурхайн салбарын түүхийн хуудаст нэгэн шинэ тод мөр үлдээсэн үндэсний тэргүүлэгч нүүрсний уурхай “Багануур” ХК 40 жилийн ойгоороо Нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын 2018 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн 121 дүгээр тогтоолоо Нийслэлийн дээд шагнал “Хангарди” одонгоор шагнууллаа.  40 жилийн хугацаанд 111.1 сая тонн нүүрс олборлож, 111.1 сая тонн нүүрс борлуулж 399.8 сая метр куб хөрс хуулалтын ажил хийж, 729 сая метр куб уулын цулын ажил хийсэн,хариуцлагатайгаар үйл ажиллагаа явуулдаг “Багануур” ХК Хангарди одон хүртлээ.

Хуралд УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргил, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын дэргэдэх эдийн засгийн бодлогын зөвлөлийн ажлын албаны дарга Т.Хаш-Эрдэнэ, Түлш эрчим хүчний сайд асан П.Очирбат, Эрчим хүчний дэд сайд П.Ганхүү, Нийслэлийн Засаг даргын орлогч П.Баярхүү, дүүргийн ИТХ-ын дарга С.Даваасүрэн, НИТХ-ын төлөөлөгч, дүүргийн Засаг дарга Ц.Сандаг-Очир, төлөвлөлтийн инженер А.А.Белинкин болон бусад албаны төлөөлөл оролцов
       

 

ҮНДЭСНИЙ СУРЫН БАГИЙН УЛСЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭН ЭХЭЛЛЭЭ

Хариуцлагатай уул уурхайн түүхт “Багануур” ХК-ийн 40 жилийн ойн нэрэмжит Үндэсний сурын багийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн Багануур дүүрэгт эхэллээ.

Эвэр нумыг ившээлгэн байж тавьсан сум нь мэргэн байг.

Илгээлтийн эздийн уулзалт боллоо

Социалист уралдаан, нам, үйлдвэрчин, эвлэлийн их хурал, 5 жилийн төлөвлөгөө, 5 жилийн гавшгайч, бүгд хурлын шийдвэр биелүүлэх аян, багш шавийн гэрээ, шинэ бүтээл оновчтой саналын бүтээлч бригад, намын гишүүний манлайлал, коммунист суботник………
Эдгээр үгс цаг үедээ үнэ цэнэтэй байж эдгээр үгсийн эрдмээр их бүтээн байгуулалтууд өрнөж байсан.
ТИЙМЭЭ дээрхи үгс бүгд л ИЛГЭЭЛТИЙН БИЧИГ өвөртлөн ирсэн илгээлтийн эздийн оюун дурсамжинд байдаг үгс.

Өнөөдөр илгээлтийн бичигтэй 134 ИЛГЭЭЛТИЙН ЭЗДИЙН УУЛЗАЛТ боллоо.

Монгол Улсын Гавъяат уурхайчин П.Чулуун-Эрдэнэ

Анх 1980 оны наймдугаар сарын сүүлээр морио унаад ээжтэйгээ Мөрөнгөөс Багануурыг зорин ирж байжээ. Түүнийг ирэхэд уурхайн дарга Д.Дондов “ирэх сард хүрээд ир” гээд явуулж байж. Морио унаад буцаад явж байжээ тэр үед… Төдийгөөс өдий хүртэл 38 жил өнгөрч.
Залуу насны ид бяр, сэтгэл зүрх бүхнээ Алтан Уурхайдаа зориулсан түүний хичээл зүтгэлийг үнэлж Монгол Улсын Гавьяат уурхайчин цол тэмдгээр шагналаа.
Шагнал гардуулах ёслол Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яаманд болсон юм.
Монгол Улсын Гавьяат Уурхайчин П.Чулуун-Эрдэнэ
“Хөдөлмөр хүнийг хуурдаггүй гэдгийг энгэртээ өнөөдөр зүүсэн энэ шагнал минь илтгэх биз ээ. Миний хийсэн ажил, хичээсэн зүтгэл бүрийн минь илэрхийлэл нь энэ юм. Алтан Уурхайдаа баярлалаа. Хазайхад минь түшиж хальтирахад минь тулж байсан хань, хамт олондоо, бурууг нь зөв болгон залж ирсэн ахмад уурхайчиддаа баярлалаа”
 

Уурхайчдын дэмжлэгтэйгээр байгуулагдсан номын сан үүдээ нээлээ

“Багануур” ХК-ийн ажилтнууд 40 жилийн ойдоо зориулан хувь хүнийг хөгжүүлэх танхим байгуулах төсөл хэрэгжүүлсэн билээ. Үүний хүрээнд “Нэг уурхайчин-нэг ном” сэдэвт номын хандивын аянг ажилтнуудын дунд өрнүүлснээр утга зохиол, нийгэм соёл, хувь хүний хөгжил, хууль эрх зүй, эрүүл мэнд-спорт, эдийн засаг менежмент гэсэн найман чиглэлийн 1100-аад ном цугларчээ. Дашрамд дурдахад номын хандивын аян үргэлжилж байгаа бөгөөд ажилтнуудаас одоо ч номнууд ирж фонд арвижсаар байна.

   

Дугуйн замын нээлт боллоо

“Багануур ХК” 40 жилийнхээ ойн хүрээнд олон талт ажлуудыг санаачлан хэрэгжүүлж байгаа билээ. Үүний хүрээнд Дүүргийн Наран хорооллоос Уурхай хүртэл 4,5 километр урт дугуйн зам барьж ашиглалтанд орууллаа. Хоёр гүүрэн зам, дугуйн суурь зам, амрах орчин, тоглоомын талбайтай дугуйн замын хоёр хажуу талаар 350 гаруй улиас, 2500 гаруй хайлаас тарьж тохижуулсан юм.

“Багануур дүүргийн иргэд, хүүхдүүд чөлөөт цагаа зөв боловсон ая тухтай, өнгөрүүлэх боломжтой боллоо. Сайхан ажил санаачлан хэрэгжүүлсэн уурхайдаа баярлалаа” гэж Дугуйн спортын тамирчин Т.Түмэннаст өгүүлсэн юм. Бидний ажлыг дэмжин ажилласан Дүүргийн ИТХ, Засаг Даргын Тамгын газар, Мон Цахим ХХК, Багануурын Дулааны Станц, Цахилгаан Механикийн Үйлдвэр, Автожим ОНӨААТҮГ зэрэг байгууллагуудад талархсанаа илэрхийлье.

“Орон нутаг -2018″ шатрын тэмцээн өрсөлдөөнтэй болж өндөрлөлөө

“Багануур” ХК-ийн 40 жилийн ойн нэрэмжит “Орон нутаг -2018″ шатрын тэмцээн амжилттай зохион байгуулагдаж аваргуудаа шалгарууллаа.

Чулуунтуулын Эрхэмбаяр, Батхишигийн Удвал нар алтан медаль, Осорын Бямбаа, Цогтбаатарын Амарбилэг нар мөнгөн медаль, Бүрэнтэгшийн Алдар, Дэлгэрсайханы Анужин хүрэл медалийг тус тус хүртсэн бол

7 нас хүртэлх ангилалд
(эмэгтэй)
1. Баярт-Учралын Ану
2. Ганбаярын Мишээл
3. Отгонбаатарын Энэрлэн

(эрэгтэй)
1. Дэлгэр-Одын Билгүүнтөгс
2. Бат-Эрдэнийн Бүтэнбаяр
3. Гэрэлбаярын Хүсэл-Эрдэнэ нар шалгарлаа. Амжилттай оролцсон тамирчдадаа баяр хүргэе.


     

 

“ХҮНДЭТГЭЛИЙН ХААЛГА” босголоо

“Багануур” ХК-ийн 40 жилийн ойн хүрээнд Засварын хэсгийн хамт олон Хүндэтгэлийн хаалга босголоо.  Хөдөлмөрийн баатар төрөн гарсан хоёр эксковаторыг хаалганы хоёр баганан дээр бүтээсэн нь олон баатрууд төрөн гараасай гэсэн билэгдлээр урлажээ. Засварын хэсгийн дарга Г.Соронзонболд “Өөдлөх айл үүднээсээ гэдэг. Энэ үгийг эрхэм болгон манай хамт олон компанийнхаа 40 жилийн ойг угтан бүтээсэн юм . Алтан гарт залуучуудын хөлс, хүч шингэсэн энэ хаалгаар үргэлжид сайн сайхан, гэрэл гэгээтэй бүхэн орж байг, харанхуй шөнө ирэхэд гэрэлтэй хаалга угтаж байг гээд бид хичээн хийсэн юм” гэлээ.

 

 

Wagner Asia
Komit
Mera
Za mine